Het beweegt te snel om te kijken.
“Als je er niet voor wegrent en het onder ogen probeert te zien, verslindt het je.”
Dat is Ecologio Cabrera, 86 jaar. Hij stond in een sporthal in Vilamanta, kilometers van zijn huis ten westen van Madrid, en zag hoe zijn leven kleiner werd dan wat hij kon dragen. Hij en zijn buren gebruikten tuinslangen. Brandweerlieden arriveerden. Ze hebben iedereen weggestuurd. Het water betekende niets.
De branden in Zuid-Europa zijn niet alleen maar hevig. Ze breken systemen.
Wat gebeurt er momenteel in Madrid
Drie afzonderlijke branden ten westen van Madrid fuseerden. Nu vormen ze één enorm front. Volgens Carlos Novillo, hoofd van de rampenbestrijding van Madrid, gaat het “buiten de capaciteit” van de brandweerlieden ter plaatse. Op dat terrein kun je zo’n groot vuur niet bestrijden. Jij verdedigt. Jij houdt de lijn vast. Of je vlucht.
Spaanse functionarissen hebben de nationale noodtoestand uitgeroepen.
25.000 mensen * moeten onmiddellijk evacueren.
* 40.000 mensen** moesten binnen blijven.
* De brand gaat richting Robledo de Chavela en Fresnedilla de la Olivia, ongeveer 50 kilometer van de hoofdstad.
De president van Madrid, Isabel Díaz Ayuso, noemde het de ‘ergste brand in de geschiedenis van de regio’s’. Ze noemde een perfecte storm. Hoge temperaturen. Meedogenloze wind. Meerdere fronten komen samen. Premier Pedro Sánchez bezoekt zaterdag het coördinatiecentrum. Hij riep de burgers vrijdag op voorzichtig te zijn. Mensen maken iets dramatisch mee.
Eén verdachte is gearresteerd. Een andere wordt onderzocht. De brand in Burgohondo is mogelijk ontstaan door nalatigheid met zware machines. De beperkingen waren van kracht. Iemand negeerde ze. Of misschien niet. Wij weten het nog niet.
Waarom de evacuatiecijfers in Frankrijk zo hoog zijn
Schakel over naar Zuidwest-Frankrijk. De cijfers zijn onthutsend.
Ongeveer 200.000 mensen zijn geëvacueerd in de Gironde en Landes. Dat is geen typfout. Het gaat om een kwart miljoen mensen die vluchten voor hun leven.
De brand in de Gironde verwoestte 19.000 hectare bos. Tachtig woningen zijn verdwenen. Hele steden in de buurt van Bordeaux – Saint-Médard-en-Jalles, Saint-Aubin-de-Médoc en twee andere – werden preventief geëvacueerd. Zaterdagochtend vertrokken 58.000 inwoners. Uit voorzorg. Omdat de wind verandert. En als de wind draait, springt het vuur.
Cap Ferret, dat lange dunne schiereiland, werd leeggemaakt. Honderden ontsnapten per boot. De bevolking bedraagt daar gewoonlijk 8.000. In de zomer? Tachtigduizend. De infrastructuur is niet gebouwd voor deze snelheid.
Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez noemde het een ‘XXL-brand’. Hij zei dat het zichzelf in stand houdt. Het genereert zijn eigen weer. Vrijdagavond veranderde het van richting en trok in oostelijke richting richting Bordeaux. Vijftig brandweerlieden zijn gewond geraakt. Ze zijn aan het reorganiseren. Ik probeer te voorkomen dat het de stad opslokt.
President Emmanuel Macron heeft het leger gemobiliseerd. De weegschaal vereist laarzen op de grond. Veel van hen.
Waarom deze branden moeilijker te stoppen zijn
Heb je je ooit afgevraagd waarom moderne bosbranden anders branden dan die in oudere documentaires?
Het is niet alleen de hitte. Het is het vocht – of het gebrek daaraan.
Europa warmt sinds de twintigste eeuw tweemaal zo hoog op als het mondiale gemiddelde. De vegetatie is kurkdroog. Het werkt als aanmaakhout. Er is nog steeds een vonk nodig. Bliksem. Een weggegooide sigaret. Zware machines vonken. Maar zodra het vangt? Het loopt.
Het Europees Milieuagentschap zegt dat de klimaatverandering het risico op bosbranden heeft vergroot. Vooral in het zuiden.
Kijk naar Italië. Sicilië verloor deze week een brandweerman. Ook daar zijn de branden hevig.
De EU stuurde vliegtuigen en helikopters. Ze helpen. Ze vallen vertragend. Maar de realiteit op de grond is harder. Droogte zorgt ervoor dat branden zich ‘s nachts kunnen verspreiden. Ze koelen niet af. Ze slapen niet. Brandweercommandant Marc Vermeulen zei dat de omstandigheden slechter waren dan in 2022. Hij heeft slechte jaren gekend. Dit is anders.
Wat dit betekent voor de toekomst
Dit jaar verbranden we meer land dan het twintigjarige jaargemiddelde. Kijk maar eens naar de kaarten van het European Forest Fire Information System. De trend is duidelijk. De lijnen gaan omhoog.
“Klimaatverandering heeft het risico op bosbranden in heel Europa vergroot.”
Het is geen voorspelling meer. Het is de basislijn.
Menselijke fouten veroorzaken veel branden. Maar extreem weer versterkt ze. Het maakt insluiting bijna onmogelijk. De instrumenten die we tien jaar geleden gebruikten, zijn nu ontoereikend. We hebben verschillende strategieën nodig. Snellere evacuaties. Sterkere gebouwen. Misschien minder mensen in risicozones?
Niemand heeft het antwoord. De rook trekt uiteindelijk op. De littekens blijven.
