Het oude Rome markeerde niet alleen de tijd. Het vierde het met bloed, vuur en lawaai. De Seculiere Spelen waren hiervan de ultieme uitdrukking. Het was niet jouw typische Romeinse feestdag. Er was geen openbaar feest voor de massa. In plaats daarvan waren dit religieuze ceremonies met een hoge inzet, bedoeld om de klok opnieuw in te stellen.
Het concept kwam van de Etrusken. Ze geloofden dat een menselijke generatie ongeveer 100 jaar duurde. Dit was geen exacte wetenschap. Het was een ruw gemiddelde, bedoeld om de maximale levensduur weer te geven. Toen die eeuw ten einde liep, brachten de Etrusken offers aan goden uit de onderwereld. Het doel? Expiatie. Ze wilden de komende generatie reinigen van zonden uit het verleden. Het was een nieuwe start voor de toekomst.
De Romeinen namen deze praktijk over, maar maakten zich er hun eigen gebruik van. Ze maakten er een driedaagse en drie nachten durende marathon van rituelen van. De kalender stond vast. De goden waren talrijk. Er werden offers gebracht om hen allemaal tevreden te stellen. Maar het pantheon veranderde in de loop van de tijd.
Aanvankelijk lag de nadruk strikt op de chtonische goden. Godheden van de onderwereld stonden in de schijnwerpers. De sfeer was waarschijnlijk grimmig. Serieus. Gericht op sterfelijkheid en vernieuwing. Maar de zaken veranderden. Het religieuze landschap breidde zich uit.
Het festival duurde drie dagen en drie nachten, waarbij offers werden gebracht aan verschillende goden.
De verandering wordt toegeschreven aan Augustus. De keizer regeerde van 27 voor Christus tot 14 na Christus. Hij introduceerde Apollo, Diana en Leto bij de ceremonie. Waarom? Waarschijnlijk om zijn nieuwe regime te koppelen aan de goddelijke orde. Apollo vertegenwoordigde licht en profetie. Diana en Leto voegden een moederlijk en natuurlijk element toe. Het was een slimme politieke zet, verpakt in religieuze traditie.
Deze spelen markeerden het begin van een nieuw saeculum. Een generatie. Een nieuw tijdperk. Voor de Romeinen was dit niet alleen maar bijgeloof. Het was burgerplicht. Het was overleven.
De lange weg naar het jubileum
De tijdlijn voor deze oude Romeinse spelen is grillig. Er is hier geen vast ritme. De eerste bevestigde ludi saeculares vond plaats in 249 voor Christus. Daarna stilte. De volgende geregistreerde verscheen pas in 146 voor Christus. Nog een kloof. Vervolgens rolde Augustus uiteindelijk de derde serie uit in 17 voor Christus.
Deze specifieke iteratie had een soundtrack. Horace schreef er de Carmen saeculare voor. De seculiere hymne. Het was een groot probleem in die tijd.
Rome bleef proberen het momentum gaande te houden. Ze organiseerden vieringen ter gelegenheid van de stichting van de stad in 47 na Christus. Toen in 88 en daarna in 147. De lijst wordt snel lang. 204. 248. 262. De frequentie nam toe naarmate het imperium ouder werd, wanhopig op zoek naar spektakel om de boel bij elkaar te houden.
Tegen het jaar 1300 was de traditie van locatie veranderd. Het verhuisde van de heidense Colosseums naar het Vaticaan. Paus Bonifatius VIII heeft het concept nieuw leven ingeblazen. Hij noemde het het pauselijke jubileum. Het kernidee bleef: markeer een enorm tijdsverloop. Maar de god van de spelen was veranderd.
