De eens zo bloeiende doejong-populatie langs de Thaise Andaman-kust is aan het instorten, waarbij het aantal keldert van 273 in 2022 naar naar schatting de helft van vandaag. Deze achteruitgang is niet alleen een lokale tragedie; Thailand beschikt over een van de slechts zes levensvatbare doejong-populaties buiten Australië, wat deze crisis mondiaal significant maakt. De situatie roept kritische vragen op over de toekomst van deze vriendelijke zeezoogdieren in een snel veranderende omgeving.
Het verdwijnende zeegras: de wortel van het probleem
De belangrijkste oorzaak van de achteruitgang van de doejongs is de wijdverbreide afsterving van zeegras, hun belangrijkste voedselbron. Recente beoordelingen door internationale wetenschappers bevestigen dat doejongs ‘specialisten van de zeegrasgemeenschap’ zijn, die dagelijks tot 60 kilo van de plant nodig hebben. In de kustwateren van de provincie Trang, voorheen een doejongbolwerk, is nu vrijwel geen zeegras meer te zien. Deze verwoesting dwingt dieren te migreren – of te verhongeren.
De exacte oorzaak van de afsterving van zeegras blijft onduidelijk, maar waarschijnlijk spelen meerdere factoren een rol. Deze omvatten:
- Verslibbing en vervuiling: Afvloeiing van bouw- en landbouwactiviteiten verstikt zeegras, blokkeert zonlicht en introduceert schadelijke voedingsstoffen.
- Warmere wateren: Door klimaatverandering veroorzaakte temperatuur verhoogt de druk op zeegras-ecosystemen, waardoor ze kwetsbaarder worden.
- Baggerwerken: Kustontwikkelingsprojecten ontwrichten de zeegrasvelden, waardoor de habitat verder wordt verkleind.
De situatie is alarmerend omdat de sterfte niet gekoppeld is aan een enkele catastrofale gebeurtenis, wat duidt op een chronische, verslechterende toestand. Dit betekent dat het probleem niet alleen draait om herstel na een ramp; het gaat over systemische degradatie.
Van overvloed naar isolatie: het geval van het wonder
Het verhaal van Miracle, een eenzame doejong gevolgd door de lokale fotograaf Theerasak Saksritawee, vat de crisis samen. Miracle maakte ooit deel uit van een groep van dertien doejongs in de Tang Khen-baai en is nu de laatst overgebleven bewoner. De anderen stierven van de honger, migreerden of stierven, net als Jingjok, een jonge vrouw.
Het isolement van Miracle is niet alleen anekdotisch; het weerspiegelt een bredere trend. Dode of uitgemergelde doejongs zijn in recordaantallen aangespoeld: een verdubbeling van 20 per jaar tussen 2019-2022 en 42 per jaar tussen 2023-2024. Dit is geen natuurlijke fluctuatie; het is een snel, catastrofaal verlies.
De menselijke factor: toerisme en ontwikkeling
De crisis wordt verergerd door de bloeiende toeristenindustrie in Thailand. Doejongs migreren naar Phuket, een belangrijke toeristische bestemming, waar ze te maken krijgen met toenemend bootverkeer en verstoring van hun leefgebied. De toestroom van bezoekers legt extra druk op een toch al kwetsbaar ecosysteem.
Hoewel de Thaise regering stappen heeft ondernomen om nieuw zeegras te planten en doejongvoedsel aan te vullen, zijn deze inspanningen onvoldoende gezien de omvang van het probleem. Ecoloog Petch Manopawitr waarschuwt dat het ecosysteem “veel kwetsbaarder is dan we eerder dachten.”
Een kwetsbare toekomst: wat kan er gedaan worden?
De toekomst van de Thaise doejongs hangt af van onmiddellijke, effectieve instandhoudingsmaatregelen. De belangrijkste stappen zijn onder meer:
- Lokaal beheerde zeegebieden: Lokale gemeenschappen in staat stellen kritieke habitats te beschermen.
- Adaptieve beschermde gebieden: Het creëren van oceaancorridors om de migratie van doejongs te vergemakkelijken.
- Strengere regelgeving voor kustontwikkeling: Minimaliseren van vervuiling en vernietiging van habitats door bouw en landbouw.
De crisis onderstreept een harde realiteit: ecosystemen die onder druk staan van de klimaatverandering en menselijke activiteiten kunnen snel instorten. Het redden van de doejongs in Thailand vereist niet alleen wetenschappelijke interventie, maar ook een fundamentele verschuiving naar duurzaam kustbeheer.
Het verlies van deze wezens is niet alleen een ecologische tragedie; het is een waarschuwingssignaal dat het delicate evenwicht van de kustecosystemen aan het ontrafelen is, en dat de gevolgen tot ver buiten de Thaise kust voelbaar zullen zijn.
