De laatste maaltijd van het oude roofdier: 290 miljoen jaar oud braakselfossiel onthult dieet
Een opmerkelijk goed bewaard fossiel, opgegraven in Duitsland, heeft paleontologen een ongekend inzicht gegeven in de voedingsgewoonten van een toproofdier uit het Perm-tijdperk – bijna 300 miljoen jaar geleden. De ontdekking, gepubliceerd in Scientific Reports, vertegenwoordigt het oudst bekende gefossiliseerde braaksel (ook wel regurgitaliet genoemd) uit een ecosysteem op het land, en biedt een unieke momentopname van het leven op het supercontinent Pangea.
De ontdekking bij Bromacker
Het exemplaar ter grootte van een limoen werd in 2021 gevonden in de Bromacker-plaats in Midden-Duitsland. Gedetailleerde scans onthulden een cluster botten van ten minste drie verschillende dieren, wat er sterk op wijst dat ze uit het spijsverteringsstelsel van een roofdier zijn verdreven. Cruciaal was dat chemische analyse bevestigde dat het materiaal geen gefossiliseerd afval was, maar braaksel. Dit onderscheid is van belang omdat regurgitatie direct bewijs levert van predatiegebeurtenissen, terwijl ontlasting een later stadium van de spijsvertering vertegenwoordigt.
De dader identificeren
De identiteit van het roofdier blijft onzeker, maar onderzoekers vermoeden Dimetrodon teutonis (bekend om zijn grote rugzeil) of Tambacarnifex unguifalcatus, beide vroege synapsiden – een groep waartoe ook zoogdieren en hun uitgestorven verwanten behoren. Hoewel ze op reptielen leken, waren deze wezens evolutionaire voorlopers van zoogdieren en markeerden ze een kritieke periode in de geschiedenis van gewervelde landdieren.
Een gemengd dieet: geen kieskeurige eter
Onder de 41 botten identificeerden wetenschappers overblijfselen van ten minste twee kleine, hagedisachtige reptielen, evenals een ledemaatbot van een grotere herbivoor. Dit suggereert dat het roofdier een opportunistische feeder was, die alle beschikbare prooien consumeerde in plaats van zich te specialiseren. Dit gedrag is significant omdat het duidt op een minder verfijnde ecosysteemstructuur waar de concurrentie om hulpbronnen waarschijnlijk hevig was. Het gebrek aan voedingsspecialisatie suggereert dat het ecosysteem nog steeds complexe voedselwebben aan het ontwikkelen was.
Waarom braken belangrijk is
De waarde van regurgitaliet reikt verder dan louter voedingsinformatie. De aanwezigheid van drie verschillende dieren in hetzelfde gefossiliseerde braaksel plaatst ze definitief op dezelfde tijd en plaats, mogelijk binnen enkele dagen na elkaar. Dit niveau van temporele precisie is zeldzaam in de paleontologie.
“We kunnen letterlijk met zekerheid zeggen dat deze drie dieren op precies dezelfde plaats en precies dezelfde tijd leefden, misschien tot op de week of zelfs tot op de dag”, legt paleontoloog Arnaud Rebillard uit.
De reden voor regurgitatie blijft speculatief. Net als moderne roofdieren heeft het oude dier mogelijk onverteerbare botten verdreven of simpelweg te veel gegeten. Hoe dan ook, het fossiel dient als een cruciaal datapunt voor het reconstrueren van Perm-voedselwebben.
Momentopname van het ecosysteem
De Bromacker-site is uniek omdat er een compleet terrestrisch ecosysteem uit deze vroege periode bewaard is gebleven. Voordien werden landroofdieren vaak aangetroffen in aquatische omgevingen waar ze op vissen en schaaldieren jaagden. De Perm-periode markeerde een verschuiving naar grotere herbivoren die de ecosystemen in het binnenland domineerden, wat de evolutie van nieuwe roofdieren aandreef. Gefossiliseerd braaksel en mest zijn zeldzaam in dergelijke omgevingen, wat deze ontdekking bijzonder belangrijk maakt.
Dit gefossiliseerde braaksel is niet alleen een grof overblijfsel uit het verleden; het is een zeldzame inkijk in het gedrag en de ecologie van een van de eerste landroofdieren op aarde. Het onderstreept hoe zelfs de meest onaangename biologische processen waardevolle inzichten kunnen verschaffen in de diepe geschiedenis van het leven.
