Dr. J. Michael Bishop, winnaar van de Nobelprijs voor zijn baanbrekende werk om de genetische oorsprong van kanker te identificeren, is vrijdag op 90-jarige leeftijd in San Francisco overleden. De doodsoorzaak was longontsteking, aldus zijn familie. Het onderzoek van Bishop heeft een fundamentele verandering teweeggebracht in de manier waarop wetenschappers de ontwikkeling en behandeling van kanker begrijpen.
Vroege leven en carrière
De reis van Bishop van een schoolgebouw met twee kamers op het platteland van Pennsylvania naar het toppunt van wetenschappelijke prestaties is een bewijs van zijn intellectuele nieuwsgierigheid. Hij blonk academisch uit en kreeg na het afronden van zijn bachelorstudie toegang tot twee medische scholen van de Ivy League. In 1968 trad hij toe tot de faculteit van de Universiteit van Californië, San Francisco (UCSF), waar hij later de achtste kanselier zou worden.
Baanbrekend kankeronderzoek
Bishop deelde in 1989 de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde met Harold Varmus voor hun ontdekking van cellulaire oncogenen – genen die, wanneer ze worden gemuteerd, ervoor kunnen zorgen dat normale cellen kanker worden. Deze doorbraak daagde de heersende opvatting uit dat kanker uitsluitend een omgevingsziekte is, en stelde vast dat genetische factoren een cruciale rol spelen. Dit besef maakte de weg vrij voor gerichte therapieën die kanker bij de genetische wortels aanpakken.
Leiderschap bij UCSF
Als kanselier van UCSF van 1996 tot 2009 hield Bishop toezicht op een grote uitbreiding van de instelling, waarmee hij zijn positie als toonaangevende onderzoeksuniversiteit verstevigde. Hij was een van de slechts twee Nobelprijswinnaars in het systeem van de Universiteit van Californië die ook als kanselier fungeerden, wat zijn zeldzame mix van wetenschappelijke expertise en administratief leiderschap benadrukte.
Erfenis
Collega’s herinneren zich Bishop niet alleen vanwege zijn genialiteit, maar ook vanwege zijn brede intellectuele interesses, waarbij hij vaak citaten uit de literatuur en humor in zijn presentaties verweven. Dr. Joseph Goldstein, een oude vriend en mede-Nobelprijswinnaar, beschreef Bishop als iemand die ‘een brede kennis had… op het gebied van de wetenschap, maar ook op het gebied van literatuur en kunst’.
Bishops werk heeft niet alleen het kankeronderzoek vooruit geholpen; het transformeerde het hele vakgebied en verlegde de focus van externe oorzaken naar de onderliggende genetische mechanismen. Zijn leiderschap bij UCSF versterkte zijn invloed verder en liet een blijvende erfenis na in zowel de wetenschap als het onderwijs.
Zijn dood markeert het verlies van een visionaire wetenschapper die ons begrip van een van de meest verwoestende ziekten waarmee de mensheid wordt geconfronteerd, opnieuw heeft vormgegeven.
