Astronomen hebben een potentiële rotsachtige exoplaneet geïdentificeerd, een zogenaamde ‘koude aarde’, die rond een ster draait die zich op 146 lichtjaar afstand van ons zonnestelsel bevindt. Hoewel het bestaan ervan nog niet is bevestigd, draait de planeet – aangeduid als HD 137010b – binnen de buitengrenzen van de bewoonbare zone van zijn ster, wat vragen oproept over zijn potentieel voor vloeibaar water en zelfs leven.
Ontdekkingen en onzekerheden
De kandidaatplaneet werd gevonden tijdens het beoordelen van archiefgegevens van de K2-missie van NASA’s Kepler Space Telescope. De ontdekking is nog niet definitief; wetenschappers hebben slechts één exemplaar ontdekt van de planeet die voor zijn ster langs beweegt (een ‘transit’), wat bevestiging moeilijk maakt.
HD 137010b draait in een baan om een dwergster van het K-type, kleiner en koeler dan onze zon, en ontvangt slechts 29% van de zonne-energie die de aarde ontvangt. Schattingen suggereren een diameter die slechts iets groter is dan die van de aarde, met een omlooptijd van ongeveer 355 dagen. Deze cijfers brengen echter aanzienlijke onzekerheid met zich mee: de werkelijke omstandigheden op het aardoppervlak blijven onbekend.
De vraag over de bewoonbare zone
Op basis van de huidige gegevens heeft de planeet waarschijnlijk een bevroren oppervlak, tenzij er een dichte atmosfeer is. Zonder atmosfeer zouden de oppervlaktetemperaturen gemiddeld -68°C zijn, vergelijkbaar met die van Mars.
Het cruciale punt is dat de ligging aan de rand van de bewoonbare zone het een grensgeval maakt. Of het echt bewoonbaar is, hangt af van de samenstelling van de atmosfeer en potentiële interne warmtebronnen. Er is een kans van 40% dat het binnen de conservatieve bewoonbare zone valt, waar broeikaseffecten en kooldioxideniveaus een sleutelrol spelen. Omgekeerd is er een kans van 51% dat het zich in de bredere, optimistische bewoonbare zone bevindt – waar geothermische activiteit het warm zou kunnen houden. De resterende 50% kans is dat het geheel buiten de bewoonbare zone valt.
Toekomstige observaties
De helderheid van de gastheerster van HD 137010b biedt een zeldzame mogelijkheid voor gedetailleerde atmosferische analyses. Instrumenten zoals de James Webb Space Telescope zouden atmosferische moleculen kunnen detecteren door licht te analyseren dat tijdens transits door de atmosfeer van de planeet filtert.
Omdat zijn omlooptijd echter ongeveer 355 dagen bedraagt, zijn transits zeldzaam, waardoor een nauwkeurige timing van cruciaal belang is. Aankomende missies zoals NASA’s TESS, ESA’s CHEOPS en vooral ESA’s PLATO (lancering in 2026) zouden voor de nodige observaties kunnen zorgen.
Het potentieel voor HD 137010b om een bewoonbare omgeving te herbergen hangt af van zijn atmosfeer. Een aanzienlijke hoeveelheid koolstofdioxide zou voldoende warmte kunnen vasthouden om vloeibaar water op het oppervlak mogelijk te maken.
Deze ontdekking benadrukt de voortdurende zoektocht naar potentieel bewoonbare werelden buiten ons zonnestelsel, en de uitdagingen van het bevestigen van hun bestaan met beperkte observatiegegevens. Hoewel HD 137010b voorlopig een ‘misschien’-planeet blijft, vertegenwoordigt het een waardevol doelwit voor toekomstige verkenning.
