Decennia lang is economische groei synoniem geweest met een stijgende levensstandaard – en evenzeer met een stijgende CO2-uitstoot. Naarmate de klimaatverandering versnelt, is de vraag of voortdurende groei verenigbaar is met een bewoonbare planeet van cruciaal belang geworden. Een recente podcast met economen Nick Stern en Jason Hickel onderzoekt twee tegengestelde benaderingen: groene groei en degrowth.
Het pleidooi voor groene groei
Nick Stern, professor aan de London School of Economics, pleit voor groene groei. Dit model suggereert dat de economische expansie kan doorgaan als prioriteit wordt gegeven aan ecologisch duurzame industrieën. Het idee is simpel: verschuif de investeringen naar hernieuwbare energie, efficiënte technologieën en circulaire economieën om groei los te koppelen van vervuiling.
Critici wijzen er echter op dat de geschiedenis aantoont dat technologische vooruitgang alleen de stijging van de uitstoot niet heeft kunnen tegenhouden. Het rebound-effect – waarbij verhoogde efficiëntie tot meer consumptie leidt – ondermijnt vaak de milieuwinst. Bovendien vereist de transitie naar groene industrieën enorme investeringen vooraf, en het tempo van de veranderingen komt wellicht niet overeen met de urgentie van de klimaatcrisis.
Het degrowth-argument
Jason Hickel, een politiek econoom aan de Autonome Universiteit van Barcelona, pleit voor degrowth. Deze aanpak vraagt om een doelbewuste vermindering van hulpbronnenintensieve sectoren – fossiele brandstoffen, fast fashion, industriële landbouw – waarbij prioriteit wordt gegeven aan sociaal en ecologisch welzijn. Degrowth gaat niet over bezuinigingen; het gaat over het inkrimpen van de delen van de economie die schadelijk zijn voor de planeet, terwijl essentiële diensten zoals gezondheidszorg, onderwijs en hernieuwbare energie worden uitgebreid.
De belangrijkste uitdaging bij degrowth is de politieke en economische haalbaarheid ervan. Het terugdringen van het bbp, zelfs in specifieke sectoren, botst met het reguliere economische denken. Het zou aanzienlijke verschuivingen vereisen in het consumentengedrag, de bedrijfspraktijken en het overheidsbeleid. Maar als ongecontroleerde groei tot een ineenstorting van het klimaat leidt, kan ontgroei een onvermijdelijke noodzaak worden.
Waarom dit belangrijk is
Het debat tussen groene groei en degrowth is niet alleen academisch; het geeft vorm aan beleidsbeslissingen op het hoogste niveau. De huidige nadruk op groei tegen elke prijs negeert de fysieke grenzen van onze planeet. Naarmate de ecologische crises heviger worden, kan het niet aanpakken van de grondoorzaak – meedogenloze expansie – tot catastrofale gevolgen leiden.
Uiteindelijk zal de keuze tussen deze benaderingen bepalen of we prioriteit geven aan economische winst op de korte termijn of aan het overleven van de planeet op de lange termijn. De vraag is niet langer of groei mogelijk is, maar of het de moeite waard is.
